A, B, C, D, E

De gewone agrimonie (Agrimonia eupatoria) is een kruidachtige plant behorend tot de rozenfamilie (Rosaceae). Deze plant, met zijn heldergele bloemen in lange, slanke aren, is vrij algemeen te vinden op kalkrijke bermen en dijken in België en Nederland.
De meest voorkomende toepassing is als thee, maar het kruid kan ook worden verwerkt tot een tinctuur.

Absintalsem (Artemisia absinthium) is een plant uit de composietenfamilie (Asteraceae). Deze soort staat op de Nederlandse Rode Lijst van planten als vrij zeldzaam en matig in aantal afgenomen. Het is een vaste plant die van nature groeit op droge, kalkrijke, stikstofrijke en bewerkte gronden in gematigde streken van Europa, Azië en Noord-Afrika. De geslachtsnaam Artemisia is afgeleid van de Griekse jachtgodin Artemis.
Het bittere extract van deze knoppen is een belangrijk ingrediënt in dranken zoals vermout en klassieke absint. De belangrijkste smaakstoffen hierin zijn absinthine en het naar menthol ruikende terpeen thujon.

De artisjok (Cynara scolymus) is een plant die oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied komt. De groene of paarse bloemknoppen worden vaak gegeten als groente en zijn bekend om hun licht bittere, aromatische smaak. De plant wordt al eeuwenlang gebruikt in verschillende keukens en bereidingen.
Artisjokken bevatten een breed scala aan voedingsstoffen en fytonutriënten. Zo bevatten ze bètacaroteen, vitamine C, vitamine B en mineralen zoals calcium, magnesium en kalium. Daarnaast bevatten ze flavonoïden, enzymen en tannines, die bijdragen aan de karakteristieke kleur en smaak van de bloemknoppen.
Dankzij hun rijke smaak en unieke textuur zijn artisjokken populair in salades, soepen, pasta’s en diverse culinaire gerechten.

Aziatische waternavel, ook bekend als Gotu kola (Centella asiatica), is een laagblijvende plant die van nature voorkomt in delen van Zuidoost-Azië. De plant groeit bij voorkeur in vochtige gebieden en speelt al eeuwenlang een belangrijke rol binnen traditionele systemen zoals de Ayurveda.
Binnen deze tradities wordt Aziatische waternavel gewaardeerd vanwege haar lange geschiedenis en veelzijdige toepassing in cultureel gebruik. Door de aanwezigheid van verschillende natuurlijke plantstoffen heeft de plant een vaste plaats gekregen binnen de kruidkundige traditie van Azië.
Aziatische waternavel is te herkennen aan haar kruipende stengels en kleine, ronde bladeren. Tijdens de bloeiperiode verschijnen er kleine witte tot lichtroze bloemen.

De zuurbes (Berberis vulgaris) is een bladverliezende struik die behoort tot de berberisfamilie (Berberidaceae). De plant komt van nature voor in grote delen van Eurazië en groeit bij voorkeur op vrij droge, vaak kalkhoudende bodems, zoals langs bosranden en in struikgewas.
De struik staat bekend om haar doornige takken, gele bloemen en langwerpige, felrode bessen. Zowel de wortels, schors, bladeren als de vruchten bevatten van nature verschillende plantstoffen, waaronder berberine. Deze stof is kenmerkend voor planten uit het geslacht Berberis.
Binnen verschillende culturen wordt zuurbes al lange tijd gewaardeerd vanwege haar culinaire toepassingen. In Europa werden de bessen traditioneel gebruikt bij de bereiding van jam en andere voedingsmiddelen.

De berendruif (Arctostaphylos uva-ursi) is een laagblijvende, groenblijvende plant uit de heidefamilie (Ericaceae). De Nederlandse naam “berendruif” verwijst naar een oude volksopvatting dat beren graag de vruchten van deze plant zouden eten.
De wetenschappelijke naam is een zogenoemde tautologie, opgebouwd uit zowel Griekse als Latijnse woorden. Arktos (Grieks) en ursus (Latijn) betekenen beide “beer”, terwijl staphyle en uva beide “druif” betekenen. De naam benadrukt daarmee tweemaal dezelfde betekenis.
Berendruif wordt al sinds de middeleeuwen genoemd in historische kruidenboeken en maakt deel uit van de Europese kruidkundige traditie. Binnen deze context werd de plant beschreven en gewaardeerd vanwege haar bijzondere plaats in traditioneel gebruik.

De berk (Betula) is een boom die al eeuwenlang een bijzondere plaats inneemt binnen Europese culturen en tradities. In historische context werd de berk soms gezien als een symbolische of zelfs heilige boom, onder andere vanwege haar rol in seizoensrituelen en volksgebruiken.
In het vroege voorjaar, vlak voordat de boom begint uit te lopen, kan berkensap worden afgetapt. Dit moment valt samen met de periode waarin de sapstroom het meest actief is. Ook de jonge berkenbladeren worden traditioneel in deze fase verzameld. Zowel het sap als de bladeren maken deel uit van oude gebruiken en worden al lange tijd beschreven in botanische en kruidkundige bronnen.
Berkenblad bevat van nature verschillende plantaardige bestanddelen, waaronder flavonoïden, saponinen en tannines.

De berk (Betula) is een boom die al eeuwenlang een bijzondere plaats inneemt binnen Europese culturen en tradities. In historische context werd de berk soms gezien als een symbolische of zelfs heilige boom, onder andere vanwege haar rol in seizoensrituelen en volksgebruiken.
In het vroege voorjaar, vlak voordat de boom begint uit te lopen, kan berkensap worden afgetapt. Dit moment valt samen met de periode waarin de sapstroom het meest actief is. Ook de jonge berkenbladeren worden traditioneel in deze fase verzameld. Zowel het sap als de bladeren maken deel uit van oude gebruiken en worden al lange tijd beschreven in botanische en kruidkundige bronnen.
Berkenblad bevat van nature verschillende plantaardige bestanddelen, waaronder flavonoïden, saponinen en tannines. 

Betonie, ook bekend als koortskruid (Betonica officinalis, synoniem Stachys officinalis), is een kruidachtige plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). In Nederland en België staat de soort vermeld op de Rode Lijst van planten en wordt zij geclassificeerd als zeer zeldzaam, met een sterk afgenomen populatie. Naast haar natuurlijke voorkomen wordt betonie ook regelmatig als sierplant gekweekt.
De plant bereikt een hoogte van circa 30 tot 90 centimeter en bloeit van juni tot augustus. De bloemen zijn meestal paarsrood van kleur, al komen ook witte varianten voor. Ze staan gegroepeerd in dichte, aarvormige schijnbloeiwijzen. De meeste bladeren vormen een wortelrozet; de onderste bladeren hebben lange bladstelen, terwijl de bovenste bladeren kort gesteeld zijn.

De bijvoet (Artemisia vulgaris) is een plant uit de composietenfamilie (Asteraceae) en is nauw verwant aan alsem. Het is een zwak aromatische plant met diep ingesneden bladeren die aan de onderzijde witviltig behaard zijn. De stengel kan een lengte bereiken van ongeveer 60 tot 120 centimeter en vertoont vaak een roodachtige verkleuring.
In Nederland en België komt bijvoet veelvuldig voor. De plant groeit vooral op braakliggende terreinen, langs wegen en op andere verstoorde grondsoorten. Bijvoet gedijt het best op zandhoudende bodems en staat bekend om haar sterke aanpassingsvermogen.

Boldo (Peumus Boldus) is een veelzijdige plant met een lange geschiedenis van positieve effecten op de lever, gal en spijsvertering. Het bevat een combinatie van alkaloïden, etherische oliën, flavonoïden en looistoffen, die samen zorgen voor deze gunstige eigenschappen. Door zijn ondersteuning van de lever en gal en zijn bevordering van een gezonde spijsvertering is boldo een waardevolle aanvulling op een gezonde levensstijl. Bovendien versterkt boldo het immuunsysteem en fungeert het als een krachtige antioxidant.

Cichorei (Cichorium) behoort tot de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae) en omvat bekende groenten zoals witlof en andijvie. Het wordt voornamelijk om gezondheidsredenen geconsumeerd.
Sinds de late jaren van de twintigste eeuw worden cichoreiwortels niet alleen geteeld voor witlof, maar ook voor de productie van inuline en zoetstoffen, vooral fructose. Zowel inuline (een voedingsvezel) als fructose worden veel gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie.
Geroosterde cichoreiwortel wordt gebruikt als koffiesurrogaat of als ingrediënt bij het zetten van koffie. Vroeger werd dit uit noodzaak gedaan, zoals tijdens de Napoleontische blokkade tijdens de Franse bezetting.

Cichorei (Cichorium) behoort tot de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae) en omvat bekende groenten zoals witlof en andijvie. Het wordt voornamelijk om gezondheidsredenen geconsumeerd.
Sinds de late jaren van de twintigste eeuw worden cichoreiwortels niet alleen geteeld voor witlof, maar ook voor de productie van inuline en zoetstoffen, vooral fructose. Zowel inuline (een voedingsvezel) als fructose worden veel gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie.
Geroosterde cichoreiwortel wordt gebruikt als koffiesurrogaat of als ingrediënt bij het zetten van koffie. Vroeger werd dit uit noodzaak gedaan, zoals tijdens de Napoleontische blokkade tijdens de Franse bezetting.

Citroengras, ook wel bekend als sereh (Cymbopogon citratus), behoort tot de grassenfamilie (Poaceae). Deze plant wordt veel gebruikt in de Aziatische keuken, vooral in gerechten uit Thailand, India, Vietnam en Indonesië. Citroengras gedijt goed in verschillende regio's, waaronder India, Afrika, Vietnam, Australië en Amerika. In Indonesië staat het bekend onder de naam sereh, en ook in Nederland wordt deze benaming vaak gebruikt.
De bladeren van de citroengrasplant zijn de culinaire sterren. Ze hebben een verfrissende, citroenachtige smaak en worden niet rauw geconsumeerd. Vaak worden stukken citroengras toegevoegd aan gerechten tijdens het koken of stoven, waarna ze voor het opdienen worden verwijderd. 

Citroenkruid (Artemisia abrotanum) is een bossige struik die behoort tot de composietenfamilie. Van oorsprong komt de plant voor in Zuid-Europa, maar hij is geïntroduceerd in veel noordelijker gelegen gebieden van Europa.
Historisch gezien gebruikten de Germanen citroenkruid om druïdes en heksen af te weren. De Romeinen maakten er het parfum Abrotenum van. Naast het gebruik als parfum, werd citroenkruid ook ingezet voor het reinigen en ontgeuren van wonden, het behandelen van krampen en astma, en als verzachtende balsem.

Curcuma (ook bekend als Kurkuma) (Curcuma longa) wordt wereldwijd gerespecteerd als een van de meest waardevolle kruiden. Het vindt zijn oorsprong in de tropische gebieden van India en Zuidoost-Azië. Het poeder van de wortel staat bekend om zijn populariteit in de Aziatische keuken en staat in Nederland bekend als geelwortel, vanwege zijn rol in het kleuren van kerrie en mosterd.
Naast zijn culinaire toepassingen biedt curcuma ook diverse gezondheidsvoordelen. In India wordt curcuma al eeuwenlang gebruikt vanwege zijn effectieve werking op soepele gewrichten en de darmfunctie. Het is een krachtige antioxidant die gunstig is voor de lever en het bewegingsapparaat, terwijl het ook de spijsvertering bevordert.

Curcuma (ook bekend als Javaanse Gember) (Curcumae zanthorrhizae) wordt wereldwijd gerespecteerd als een van de meest waardevolle kruiden. Het vindt zijn oorsprong in de tropische gebieden van India en Zuidoost-Azië. Het poeder van de wortel staat bekend om zijn populariteit in de Aziatische keuken en staat in Nederland bekend als geelwortel, vanwege zijn rol in het kleuren van kerrie en mosterd.
Naast zijn culinaire toepassingen biedt curcuma ook diverse gezondheidsvoordelen. In India wordt curcuma al eeuwenlang gebruikt vanwege zijn effectieve werking op soepele gewrichten en de darmfunctie. Het is een krachtige antioxidant die gunstig is voor de lever en het bewegingsapparaat, terwijl het ook de spijsvertering bevordert.

Damiana - Damianae mex. (Turnera diffusa)
Damiana (Turnera diffusa) is een struik die zijn oorsprong vindt in het zuiden van Texas in de Verenigde Staten, evenals in Midden-Amerika, Mexico, Zuid-Amerika en het Caribisch gebied. Het behoort tot de familie Passifloraceae en wordt al eeuwenlang door de Maya-indianen gebruikt vanwege de bekende effecten op het libido. Zowel mannen als vrouwen hebben baat bij de libido-ondersteunende eigenschappen van damiana, dat ook bekend staat om zijn stressverlagende werking.
In Mexico bereiden vrouwen vaak thee van de geurige bladeren van de damianastruik of roken ze om hun lustgevoelens te stimuleren. Damianablad bevat verschillende actieve stoffen, waaronder bèta-sitosterol, arbutine en alkaloïden.

Duizendblad (Achillea millefolium) is een kruid dat behoort tot de madeliefjesfamilie (Asteraceae). Het is een winterharde, meerjarige plant die veel voorkomt in Nederland. Het heeft fijn verdeelde, veerachtige bladeren en kleine witte bloemen die neigen naar roze. Het gebruik van dit kruid is al eeuwenoud. Duizendblad wordt onder andere gebruikt om de spijsvertering te ondersteunen en de vetstofwisseling te bevorderen. Het kruid is gunstig voor de bloedvaten, de urinewegen en de luchtwegen. Het helpt bij een normale menstruatie.

Duizendguldenkruid, ook wel bekend onder de wetenschappelijke naam Centaurium (synoniem: Erythraea), omvat zo'n vijftig soorten kruidachtige planten die behoren tot de gentiaanfamilie (Gentianaceae). Het geslacht is mogelijk vernoemd naar de centaur Chiron uit de Griekse mythologie, die bekend stond om zijn kennis van geneeskrachtige kruiden en naar verluidt zijn wonden behandelde met dit kruid. Een alternatieve verklaring voor de botanische naam is afgeleid van het Latijnse 'centum' (= honderd) en 'aurum' (= goud).
In Noord-Amerika wordt het Europese duizendguldenkruid soms verbouwd als geneeskrachtige plant en is het deels geïntroduceerd als exoot. Het kruid bevat verschillende bitterstoffen, glycosiden, flavonoïden, etherische oliën, valeriaanzuur en xanthonen. 

Rode zonnehoed (Echinacea purpurea) is een van de meest geteelde en gebruikte kruiden ter wereld vanwege zijn positieve invloed op het immuunsysteem. De geslachtsnaam 'echinacea' is afgeleid van het Griekse woord 'echinos', wat 'egel' betekent, vanwege de stekelige bloemkegel. Sinds het begin van de vorige eeuw is er in Europa veel onderzoek gedaan naar Echinacea purpurea.
Deze plant heeft een rijke geschiedenis en is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika. Inheemse stammen gebruikten deze vaste plant vanwege de gunstige effecten op het immuunsysteem. Kolonistenarts H.C.F. Meyer nam deze kennis van de inheemse bevolking over en bracht in 1871 het eerste product op basis van echinacea op de markt.

Rode zonnehoed (Echinacea purpurea) is een van de meest geteelde en gebruikte kruiden ter wereld vanwege zijn positieve invloed op het immuunsysteem. De geslachtsnaam 'echinacea' is afgeleid van het Griekse woord 'echinos', wat 'egel' betekent, vanwege de stekelige bloemkegel. Sinds het begin van de vorige eeuw is er in Europa veel onderzoek gedaan naar Echinacea purpurea.
Deze plant heeft een rijke geschiedenis en is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika. Inheemse stammen gebruikten deze vaste plant vanwege de gunstige effecten op het immuunsysteem. Kolonistenarts H.C.F. Meyer nam deze kennis van de inheemse bevolking over en bracht in 1871 het eerste product op basis van echinacea op de markt.

Siberische ginseng (Eleutherococcus senticosus) heeft al eeuwenlang een goede reputatie in zowel China als Rusland als ondersteuner van het afweersysteem. Het extract van de wortel van Siberische ginseng is gunstig voor het geheugen en concentratievermogen.
De wortels zijn een rijke bron van bèta-caroteen, vitamine B1, B2, C en E, en ze bevatten veel eleutherosides. Het is belangrijk om Siberische ginseng niet te verwarren met zijn Koreaanse variant (Panax ginseng) of de Amerikaanse (Panax quinquefolius). Niet alleen verschillen de namen, maar ook de eigenschappen.

Epimedium, beter bekend als elfenbloem, is een geslacht van ongeveer 25 soorten vaste planten die behoren tot de berberisfamilie (Berberidaceae). Deze betoverende planten komen van nature voor in Zuid-Europa en in delen van Azië, waaronder Midden-, Zuid- en Oost-Azië.
Interessant is dat aan veel soorten van Epimedium lustopwekkende eigenschappen worden toegeschreven. Volgens een oude Chinese legende werd dit opmerkelijke effect ontdekt door een geitenherder, die merkte dat zijn dieren opvallend actiever werden na het eten van deze planten. Dit leidde ertoe dat de plant in China de naam 'yin yang huo' kreeg, wat letterlijk vertaald wordt als 'Geil geitenkruid'.